Corsohistorie

Het bloemencorso van Valkenswaard heeft een rijke geschiedenis.
Hieronder een beknopt historieverhaal.

Het ontstaan van het corso (1944-1953)

Het is zondag 17 september 1944. Na een zwaar bombardement rollen aan het begin van de avond de tanks van de bevrijders Valkenswaard binnen. De eerste dag van operation Market Garden loopt ten einde en Valkenswaard wordt als eerste Noord-Brabantse gemeente bevrijd van het juk van ruim vier jaar Duitse bezetting.
Deze heuglijke gebeurtenis is voor de Valkenswaardse bevolking reden voor een jaarlijkse herdenking op 17 september. De eerste jaren door optochten waarin ook met bloemen versierde wagens meerijden.
Maar al in 1947 is van deze bevrijdingsoptocht geen sprake meer en wordt met name op sportief vlak gepresteerd. Bijvoorbeeld in de strijd om het voetbalkampioenschap van Valkenswaard. In de finale ontmoeten de buurtverenigingen Leenderweg en Achelsedijk elkaar. De eerstgenoemde wint en mag zich kampioen van Valkenswaard noemen.
Beide buurtverenigingen zien we jaren later terug in de corsostoet, zij het dat de Achelsedijk dan onder de naam DES meedoet.

Op 17 september 1948 'bevrijden' honderden militairen Valkenswaard opnieuw, maar nu in het kader van een oefening. Opmerkelijk is dat de soldaten dahlia's in de knoopsgaten dragen, een voorteken? Rond 1950 is sprake van een eenvoudige viering van de bevrijdingsdag. Steeds terugkerende elementen zijn dan de kranslegging op het oorlogskerkhof aan de Luikerweg en een kioskconcert van UNA op de Markt. Soms aangevuld met (wieler)wedstrijden, een film voor de jeugd in verenigingsgebouw Were Di of voor volwassenen 'dansen in de daarvoor aangewezen lokaliteiten'.

Maar het Valkenswaardse Oranjecomité, onder voorzitterschap van Frans van Best verantwoordelijk voor de viering van de bevrijding, wil in 1953 'de bevrijding meer demonstratief dan voorheen' vieren. Om dit te bereiken kiest het comité voor een bloemencorso.

Eind augustus verschijnt dan ook een berichtje in het Eindhovens Dagblad dat op bevrijdingsdag in Valkenswaard 'een bloemencorso' gehouden zal worden 'door de schoolgaande jeugd, desgewenst individueel of in groepen'.
De uitbeelding is vrij, 'alleen bloemen moeten de hoofdzaak zijn'.
De belangstelling is groot, maar liefst 68 individuele deelnemers en 63 groepen melden zich aan, waaronder de oudste corsobuurtschap, toen nog buurtvereniging, Leenderweg.

De Valkenswaardse fabrieken geven vrijaf om de werknemers en hun gezinnen in staat te stellen deel te nemen aan het evenement. Op die donderdag 17 september 1953 wordt ook het oorlogsmonument onthuld dat momenteel op de kleine Markt staat. Meteen na de onthulling trekt het eerste Valkenswaardse corso langs het monument.
Een mooier verband tussen het einde van de oorlog en het begin van het Valkenswaardse bloemencorso is nauwelijks denkbaar.

Op naar een 'echt' corso (1954-1956)
Het eerste Valkenswaardse bloemencorso 'van de jeugd' kende vele deelnemers en trok 'een grote en verdiende belangstelling'. 'Valkenswaard toonde zich hier op zijn allerbest en er is alle reden voor de veronderstelling dat dit corso tot een groots evenement zal uitgroeien', aldus de regionale pers. Indachtig deze profetische woorden gaat het Oranjecomité voluit door op de ingeslagen weg. Ter gelegenheid van de tiende viering van de bevrijding van Valkenswaard wil het comité in 1954 een groots bloemencorso houden met niet alleen jeugdige deelnemers. Het corso van 1954 gaat daarom officieel de historie in als het eerste bloemencorso. Er is dus voor de bouwers volop keuzevrijheid, maar ze moeten wel zelf voor de bloemen zorgen.

Op bevrijdingsdag 17 september 1954 trekt het corso door de straten, nu voorafgegaan door harmonie UNA. Er doen weliswaar minder individuelen mee, maar het geheel is 'aanzienlijk beter verzorgd dan vorig jaar'. Vooral de groepen springen eruit. Daar nemen al meer buurtverenigingen deel, bijvoorbeeld DES, Eindhovenseweg Noord en Wilhelmina.
Het corso vervolgt in 1955 de ingeslagen weg. Er is steeds nog sprake van een 'open' inschrijving want tot eind augustus kan aanmelding plaatsvinden. Ook nu start het corso om vier uur in de namiddag van bevrijdingsdag. Opnieuw zijn er minder individuelen die deelnemen, terwijl het aantal buurtschappen stijgt.
De stoet 'met een rijkdom en pracht aan bloemen en afbeeldingen ontlokt voortdurend blijken van opgetogenheid aan de duizenden toeschouwers', aldus een lovende pers. Buurtvereniging DES wint de eerste prijs met de creatie 'Geloof, Hoop en Liefde en Christus monogram'.
Bij de individuelen is J. Schijvens de gelukkige. Opmerkelijk is dat in 1955 ook reclamewagens meedoen en in een aparte categorie meedingen naar een prijs.

In 1956 verschuift het corso van bevrijdingsdag naar de zaterdagmiddag erna. Zo hoeven de bouwers geen vrije middag meer op te nemen voor het corso. Omdat de bevrijding voortaan in mei wordt gevierd, bestaat er ook geen directe noodzaak meer om op bevrijdingsdag zelf rond te trekken. Het corso groeit jaarlijks waardoor het aantal thuisgekweekte bloemen niet langer meer voldoende is. Er komen nu ook bloemen uit Zundert. Het corso ontwikkelt zich tot een 'evenement, dat tot in de verre omgeving in de belangstelling staat'. De 39 deelnemers starten ditmaal in het Wilhelminapark, een locatie die nog vele jaren daarna als startplaats geldt.
Het gilde St. Nicolaas gaat in 1956 aan de wagens vooraf. Zelfs de gemeente Valkenswaard doet mee met een wagen. Het prachtige weer trekt velen naar Valkenswaard. Er zijn nu drie categorieën: jeugd, wagens en reclamewagens. Een jurytrio uit Zundert zorgt voor een vakbekwame beoordeling van de creaties.

Technisch gezien maakt het corso in deze jaren een sterke ontwikkeling door. De versierde karren maken plaats voor wagens. Maar deze zijn, gemeten naar de huidige maatstaven, nog beperkt van omvang en eenvoudig van ontwerp en uitvoering. Zo gebruikt buurtvereniging Wilhelmina in 1956 voor de wagen 'Assepoester' 5.000 bloemen. De gebruikte corsobloemen zijn nu bijna allemaal dahlia's. De keuze voor deze bloem ligt voor de hand. De dahlia is 'gemakkelijk', geeft veel bloemen en heeft een grote variëteit aan kleur.

Uit: 'Een halve eeuw trekt voorbij…', 50 jaar Bloemencorso Valkenswaard, door Henk van Mierlo en
Joop van Appeldorn, 2003.

> Lees verder: Buurtschappen als spil (1957-1962)